Lektor poleca: Χριστός Ανέστη!

Przeżywamy radosny czas, w którym Jezus Chrystus pokonał śmierć i zgładził grzech Adama. Tymczasem nasi wschodni bracia w wierze będą Wielkanoc obchodzić dopiero w nadchodzącą niedzielę. Ponieważ wiele lat mieszkałem w Grecji, chciałbym przybliżyć różnice w obrzędach i zwyczajach związanych z Wielkim Tygodniem w kościele prawosławnym (ortodoksyjnym).

Do napisania tego artykułu natchnął mnie ksiądz Krzysztof, gdy w czasie Mszy Św. w Wielkanoc namawiał wiernych by pozdrawiali się słowami ”Chrystus Zmartwychwstał - Alleluja” – odpowiadając na nie – „Prawdziwie zmartwychwstał, Alleluja!

To przypomniało mi piękny zwyczaj grecki. Kiedy zbliża się Wielki Tydzień, Grecy pozdrawiają się nawzajem życzeniami : „Καλό Πάσχα” (wym. Kalo Pascha) tudzież „Καλή Ανάσταση” (wym. Kali Anastasi) co oznacza Radosnej Wielkanocy i dobrego Zmartwychwstania. Można wielu, zwłaszcza młodym Grekom zarzucać, że zaczynają odchodzić od Boga, ale zawsze przekazują sobie te tradycyjne pozdrowienia. Niestety do wielu Greków, szczególnie młodych, pasuje określenie „wierzący niepraktykujący”. Są obrzędy Wielkiego Tygodnia, które różnią się trochę od naszych, ale też są godne bliższego poznania.

W Wielki Czwartek maluje się jajka tylko w kolorze czerwonym na pamiątkę ukrzyżowania Chrystusa. Legenda głosi, że Maria Magdalena pojechała do Rzymu zaskarżyć cesarzowi decyzję Piłata. Ponieważ władca niedowierzał, powiedziała mu, że jajko które trzyma przybierze barwę czerwoną i tak też się stało. Na ile to jest prawda, trudno powiedzieć. Podczas Mszy Św. która odbywa się późnym wieczorem, czytanych jest 12 fragmentów z 4 Ewangelii, opisujących ostatnie chwile Chrystusa. Po każdym czytaniu, szczególnie po piątym (Mt 27, 3-23) śpiewana jest antyfona: „Σήμερον κρεμάται επί ξύλου, ο εν ύδασι τη γη κρεμάσα” (wym. Simeron kremate epi ksilu, o en idasi ti gi kremasa”) co tłumacząc ze starożytnej greki na polski znaczy: „Dziś wisi gwoździami przybity na krzyżu za nasze grzechy Ten, który powiesił i trzyma powieszoną ziemię w wodach oceanu”.

W Wielki Piątek, przez cały dzień, słychać co kwadrans przytłumione dzwony we wszystkich kościołach (tak kiedyś oznajmiano, że ważna osoba zmarła) oraz jest Epitafium, czyli przemarsz wiernych niosących symboliczny Grób Pański ulicami miasta. Większość wiernych wtedy klęka, tak aby niesiony Grób przeszedł nad nimi; ma to symbolizować nie tylko prośbę o łaski, lecz też żal za grzechy oraz uznanie swojej niższości wobec Stwórcy. W niektórych rejonach Grecji, tworzy się kukły Judasza oraz Barabasza, które następnie się podpala. Jest to znak potępienia za zdradę (Judasz) oraz za uwolnienie przez lud złoczyńcę (Barabasz) zamiast Chrystusa.

Jednak kulminacja obrządków liturgicznych na pamiątkę Zmartwychwstania Jezusa następuje o północy z Wielkiej Soboty na Niedzielę Zmartwychwstania. Wierni gromadzą się w swoich parafiach, kapłan śpiewa psalmy. Kiedy wybije północ, pop zapala świecę paschalną od ognia przywożonego każdego roku do Aten specjalnym samolotem z Jerozolimy z Grobu Pańskiego – stąd rozwożony jest po całej Grecji. Od świecy z tym ogniem, którą trzyma pop, wierni zapalają swoje lambady czyli wielkanocne świece, często bardzo ozdobne, które każdy z nich przynosi ze sobą. Punktualnie o północy pop intonuje śpiew: „Χριστός Ανέστη!” (wym. Christos anesti!) czyli Chrystus zmartwychwstał! W tym samym czasie wierni przekazują sobie światło i śpiewają wspólnie z popem pieśń oraz składają sobie życzenia. Wszystko to wśród rozbrzmiewających donośnie dzwonów oraz wybuchających petard i feerii sztucznych ogni. Na wielu wyspach są toczone prawdziwe bitwy na race dymne. Z zapalonymi świecami wierni wracają do domów i okadzają nimi swoje drzwi – widok tłumów ludzi z zapalonymi lambadami idących krótko po północy ulicami Aten do dziś tkwi w mej pamięci.

Przez następne 50 dni, zamiast „dzień dobry” mówi się „Χριστός Ανέστη” i odpowiada się „Αληθός ανέστη!” (wym. Alithos anesti!) co znaczy „Prawdziwie zmartwychwstał!”


© 2018 Parafia Bożego Ciała. Wszystkie prawa zastrzeżone. Powered by Mega Group